عیب و هنر روزنامه‌نگاری آنلاین

گرایش به‌سوی روزنامه‌نگاری سایبر و رسانه‌های سایبر گرایش و تمایلی ‌انکارناپذیر است و دلایل خاص خود را نیز دارد. این روزها ما مدام با روزنامه‌نگاری آنلاین و سایبر روبه‌رو هستیم و بنابراین دست‌کم باید مقدمات مفاهیم آن را بدانیم.

کسانی که با اینترنت کار می‌کنند با سه نوع روزنامه الکترونیک مواجه می‌شوند: نوع اول، فقط یک نسخه فشرده اینترنتی است؛ یعنی نسخه‌ای که شامل همه مطالب روزنامه نوشتاری نیست؛ نوع دوم، اگرچه فقط برخی از مطالب نسخه نوشتاری خود را دارد، اما لحظه‌به‌لحظه تغییر می‌کند؛ و بالاخره نوع سوم، که کادر جداگانه‌ای دارد و علاوه بر مطالب نسخه نوشتاری، مطالب خاص خود و سرویس‌های مستقل را نیز عرضه می‌کند. به این نوع از روزنامه‌نگاری، روزنامه‌نگاری سایبر یا سایبر ژورنالیسم می‌گویند. روزنامه‌نگاری سایبر مزایای ‌انکارناپذیری دارد.
مزایای روزنامه‌نگاری سایبر
برخی از مزایای رسانه‌های سایبر به ‌قرار زیر است:
۱. آزادی از زمان و مکان
زمان و مکان هر دو در اینترنت نابود شده‌اند. شما به‌محض تماس با اینترنت در جهان سایبر قرار می‌گیرید. اختلاف ساعت با کشورها برای دسترسی به اطلاعات و همچنین فاصله مکانی شما با این کشورها هیچ مفهومی ندارد. این امر در مورد روزنامه‌های اینترنتی به این معناست که آن‌ها لحظه‌به‌لحظه در معرض دید مخاطب قرار دارند و به‌عبارت بهتر ساعت انتشار برای آن‌ها، ‌که معمولاً برای رسانه‌های نوشتاری پس از چاپ شدن است، هیچ مفهومی ندارد. علاوه بر این، برای رسانه‌های الکترونیک هیچ مشکلی از نظر توزیع هم وجود ندارد، نه برف، نه باران، نه کمبود وسایل نقلیه زمینی و دریایی و نه مشکل تنظیم ساعت ارسال نشریه با خطوط هوایی، هیچ‌یک مطرح نیست.
۲. نزدیک بودن و بی‌واسطگی
یکی از ویژگی‌ها و مزایای دیگر روزنامه‌نگاری الکترونیک این است که بین تولیدکننده و مصرف‌کننده (رسانه و مخاطب) هیچ واسطه‌ای وجود ندارد. چیزی شبیه به ارتباط چهره به چهره. به‌عبارت بهتر هر دو طرف، همیشه به هم دسترسی دارند و امکان پس‌فرست نیز به‌طور لحظه‌به‌لحظه برای طرفین موجود است.
۳. تعامل یا کنش و واکنش متقابل و دوسویه
یکی از هیجان‌انگیزترین ویژگی‌های روزنامه‌نگاری الکترونیک، دوسویه بودن آن است. همان‌طور که مسیر اطلاعات از سوی روزنامه امتداد می‌یابد، مسیر دیگری هم برای مخاطب هست تا اطلاعات خود را برای رسانه ارسال کند. به دیگر زبان این یک خیابان دوطرفه است. امکان ارسال فایل و یا ارسال نامه الکترونیک  از ابزارهای تعامل در این نوع از رسانه‌هاست.
۴. فرامتن
فرامتن  از دیگر مزایای روزنامه‌نگاری سایبر است. استفاده از این امکان به معنی دستیابی مخاطب به ادبیات جهانی یک واژه است. به دیگر سخن، هر واژه فرامتنی امکان دستیابی شما را به تمام اسناد مربوط به آن واژه در اینترنت فراهم می‌سازد. این امکان برای هیچ روزنامه نوشتاری متصور نیست و به یک رؤیا می‌ماند.
۵. گرافیک متحرک، موسیقی، صدا و تصویر

از موارد فوق، تنها تصویر است که در رسانه‌های چاپی وجود دارد و البته بدون تغییر می‌ماند و برای یک شماره هم ثابت است، اما در رسانه‌های سایبر، گرافیک‌های متعدد و متحرک، تصاویر تغییریابنده، صدا و موزیک هم به کمک خبرها، مقاله‌ها و گزارش‌ها می‌آیند تا تأثیرگذاری مطلب به اوج خود برسد.
۶. شخصی شدن
روزنامه‌های سایبر حتی می‌توانند برای یک نفر انتشار یابند. به این معنی که شما می‌توانید به سایت مورداستفاده روزنامه اینترنتی خود دستور بدهید که چه نوع اطلاعاتی را در اختیارتان قرار دهد و چه نوع اطلاعاتی را در اختیارتان قرار ندهد؛ البته همین‌جا باید یادآوری کنم که خطر اصلی علیه روزنامه‌های چاپی از جانب روزنامه‌های الکترونیک اینترنتی بروز نمی‌کند -اگرچه الآن چنین است- بلکه خطر اصلی مربوط به سایت‌های پرقدرت اینترنتی نظیر یاهو  است، چراکه این سایت‌ها با ایجاد اتصال‌های تخصصی (منابع اطلاع‌رسان تخصصی) خوانندگان روزنامه‌ها را به خود جذب می‌کنند و به این ترتیب برای روزنامه‌ها دردسرآفرین می‌شوند؛ اما به ‌هر حال برای اینکه تا حدودی با قدرت رسانه‌های الکترونیک آشنا شوید، یادآوری می‌کنم وقتی گزارش قاضی کِن استار  در ماجرای کلینتون‌-‌لوینسکی در یک فلاپی ۱۱۹۰۵۹ واژه‌ای در اینترنت ریخته شد، ظرف ۴۸ ساعت توسط ۲۴/۷ میلیون نفر در سراسر جهان خوانده شد، یعنی چیزی برابر با تیراژ پنجاه روزنامه امریکا! در هر صورت مشروعیتی که ترور جان ‌اف کندی و جنگ خلیج فارس به رسانه‌های چاپی دادند، گزارش استار به اینترنت داد و شاید از این جهت بتوان گفت که تلقی آنتونی اسمیت در قبال سه انقلاب ارتباطی (خط، چاپ و کامپیوتر) تا حدودی درست بوده است، ولی او از اینترنت خبر نداشت که چطور انقلاب سوم؛ یعنی کامپیوترها را هم خواهد بلعید.
۷. نسل‌ها و کادرها
به‌نظر می‌رسد زمان هم به نفع روزنامه‌های سایبر است. نسل جوان امروزی روزنامه‌خوان نیست. او به رسانه‌های دیجیتالی و به‌خصوص کامپیوتر گره خورده است. از دیگر سو کهنسالان نیز به‌تدریج از خط خرید روزنامه‌ها خارج می‌شوند، بی‌آنکه جایگزینی برای آن‌ها پیدا شود. انقلاب دیجیتال، کادرها و حتی محتوای رسانه‌های چاپی را هم غارت کرده است، این انقلاب حتی آگهی‌ها را نیز از چنگ رسانه‌های چاپی خارج کرده است.
۸. توزیع افقی و بدون سلسله‌مراتب
ارتباطات جمعی از آغاز حالتی یک‌طرفه داشته است. از مدل‌های ارتباطی شانون و ویور تا نظریه گلوله‌های جادویی همه و همه جریان‌هایی یک‌طرفه بوده‌اند. حال‌آنکه در رسانه‌های سایبر، گیرنده یک مشارکت‌گر فعال است که مثل فرستنده در توزیع اطلاعات شرکت دارد.


منبع:

۱- روزنامه‌نگاری سایبر، یونس شکرخواه، انتشارات ثانیه، ۱۳۸۸

۲- https://www.aftabir.com/articles/view/applied_sciences/communication/c۱۲c۱۲۱۹۴۸۵۴۹۱_reporter_sayber

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
7 + 6 =