۱۳ مرداد ۱۳۹۸،‏ ۱۱:۵۵
کد خبرنگار: 1419
کد خبر: 83424152
۰ نفر
اصول مصاحبه ویدیویی

مصاحبه در حال حاضر یکی از روش‌های مهم و قابل‌توجه برای دستیابی به اطلاعات است. از طریق مصاحبه می‌توان اطلاعات منحصر به‌ فرد تخصصی و مطالب جالب مستندی را جمع‌آوری کنید که به‌راحتی به دست نمی‌آیند. زمانی که مصاحبه می‌کنید مهارت‌های ارزشمندی را به مجموعه دانش خود به‌عنوان یک مصاحبه‌گر می‌افزایید که می‌تواند شما را در جهات مختلف راهنمایی کند.

اگر در مصاحبه کردن تجربه ندارید، ممکن است این کار به نظر شما اسرارآمیز باشد یا احساس کنید که مصاحبه کردن تنها از افراد خاصی برمی‌آید. به هر حال شخصی که می‌خواهد مصاحبه‌گر باشد، باید اصول و تکنیک‌های مصاحبه را به‌خوبی بداند و علاقه‌مند به این کار هم باشد. در این صورت در کار خود موفق خواهد شد. مصاحبه کردن و تخلیه اطلاعات مصاحبه‌شونده از هر کسی ساخته نیست. فرد مصاحبه‌گر باید تخصص، اطلاعات و جذابیت خاص یک مصاحبه‌گر را داشته باشد تا بتواند به‌راحتی با فرد موردنظر صحبت و اطلاعات لازم را بگیرد و این کار مستلزم تخصص و تجربه است که باید آن را به‌ دست آورد.

مصاحبه چیست؟

۱. مصاحبه عبارت است از پرسیدن هدفمندانه از یک شخص یا اشخاص برای کسب اطلاعات و افکار فرد و خبر برای رسیدن به واقعیت.

۲. مصاحبه یکی از انواع خبرگیری مستقیم است که به‌وسیله آن عقاید و افکار، به دست آوردن اطلاعات از افراد به دست می‌آید.

۳. مصاحبه یکی از شیوه‌های کسب خبر است که به‌منظور به دست آوردن خبری خاص یا اطلاع از یک رویداد یا تحول در شرف وقوع یا ویژگی‌های یک حادثه و اتفاق و نیز آگاهی از نظرات شخصی یا گروهی دیگر که مصاحبه‌شونده شناخت کافی در مورد آن‌ها دارد صورت می‌گیرد.

۴. مصاحبه گزارش و حاصلی است از فراگرد ارتباط میان دو سوی ارتباط به‌منظور دستیابی به واقعیتی که یک یا چند ارزش خبری دارد. این گزارش ضمن آنکه تحت تأثیر ویژگی‌های دو سوی این فراگرد ارتباطی است، احتمالاً از عوامل درون‌سازمانی و برون‌سازمانی نیز تأثیر می‌پذیرد.

به هر حال در تمامی تعارف فوق چند عنصر مشترک و ضروری دیده می‌شود «مصاحبه‌کننده»، «مصاحبه‌شونده» و «اخبار و اطلاعات خاص» عناصری هستند که در تمامی مصاحبه‌ها وجود دارد.

اهداف مصاحبه

عمده‌ترین اهداف مصاحبه شامل سه مورد زیر است:

- جمع‌آوری اطلاعات؛

- آگاهی دادن و مطلع ساختن؛

- تحریک و برانگیختن.

هر مصاحبه به هر حال در جست‌وجوی جمع‌آوری یکسری اطلاعات از افراد یا درباره فرد یا افرادی خاص است. از مصاحبه نه‌فقط برای به‌دست آوردن عقاید و نظرات اشخاص نسبت به خودشان استقبال می‌شود، بلکه از این طریق ممکن است نظرات ایشان را درباره اعمال شخصی دیگر، دولت، قانون‌گذار، یک حزب و گروه سیاسی، اجتماعی یا مذهبی و غیر آن که مورد توجه باشد، به‌ دست آورد، اما منظور از تحریک و برانگیختن که به‌عنوان سومین هدف مصاحبه ذکر شده ایجاد حساسیت فکری و نگرشی خاص نسبت به فرد مصاحبه‌شونده یا موضوع خاص مصاحبه است. به این ترتیب احساس و توجه مخاطبین نسبت به موضوع با فرد مصاحبه‌شونده تحریک و برانگیخته می‌شود.

مصاحبه چهره به چهره

فرایند تولید یک مصاحبه رودررو، درست مثل فرایند تولید فیلم است و نقش خبرنگار در این میان بی‌نظیر است. یک فیلم خوب عوامل و دست‌اندرکاران متعددی دارد: یک سناریونویس خلاق، یک کارگردان خوش‌فکر و هنرپیشگانی که کارشان را به‌خوبی بلدند.

 شما در جریان مصاحبه نقش همه آن‌ها را یک‌‍جا به عهده دارید. نقش خبرنگار به‌عنوان یک سناریونویس و یک کارگردان چیست؟

۱. یافتن سوژه‌ای بکر که مردم علاقه‌ای به شنیدنش داشته باشند؛

۲. طراحی سؤال‌ها (چه باید پرسیده شود و چرا؟)؛

۳. ساختار بخشیدن به سؤال‌های مصاحبه (چه سؤال‌هایی چه موقع پرسیده شود؟ ترتیب و توالی سؤال‌ها)؛

۴. تعیین مکان مصاحبه و زمان آن. تا جایی که مصاحبه‌شونده دست شما را باز گذاشته است.

 مکان مصاحبه

۱. تعیین محل نشستن: ترجیحاً روبه‌رو و نزدیک مصاحبه‌شونده قرار بگیرید، در یک شرایط مساوی، مثلاً با مسئولان در پشت میز کارشان مصاحبه نکنید.

۲. توجه به جزئیات محل مصاحبه: فراموش نکنید شما کارگردان هستید. اگر فکر می‌کنید جزئیات محل در تنظیم و تولید نهایی مصاحبه به کار شما خواهد آمد، به آن‌ها توجه کنید و یادداشت بردارید.

نقش خبرنگار به‌عنوان یک هنرپیشه چیست؟

۱. پوشیدن لباس مناسب؛

۲. به‌کارگیری زبان مناسب؛

۳. توجه داشتن به مصاحبه‌شونده و نگاه کردن به چشمان او؛

۴. لبخند زدن به‌موقع؛

۵. جدی شدن به‌موقع؛

۶. سکوت کردن به‌موقع؛

۷. سر تکان دادن و تأیید سخنان مصاحبه‌شونده به‌موقع؛

۸. قطع کردن به‌موقع صحبت مصاحبه‌شونده؛

۹. شوخ‌طبعی و بذله‌گویی به‌موقع؛

۱۰. در مصاحبه‌های تلویزیونی توجه به فیزیک بدن؛

۱۱. در مصاحبه‌های رادیویی توجه به تن صدا.

هم‌ذاتپنداری در جریان مصاحبه از سوی مصاحبه‌شونده به شما کمک می‌کند تا ارتباط بهتری با او برقرار کنید، لذا پوشیدن لباس رسمی هنگام مصاحبه با آدم‌های رسمی و لباس راحت‌تر در گفت‌وگو با افراد عادی و غیررسمی به پیشبرد جریان مصاحبه کمک می‌کند. به‌کارگیری زبان مناسب نیز در جریان مصاحبه لازم است. با چه کسی صحبت می‌کنید؟ مصاحبه‌شونده نماینده کدام نسل و طبقه است؟

می‌گویند ازجمله مشخصه‌های یک خبرنگار خوب و یک مصاحبه‌کننده حرفه‌ای این است که بتواند مصاحبه‌شونده را تشویق به حرف زدن کند؛ لذا کمی سکوت کنید تا او هم حرف بزند، مدام صحبت او را قطع نکنید، لبخند بزنید، به سخنان او توجه کنید و به چشمانش نگاه کنید. آن‌ها نیازمند توجه ما هستند. به‌ویژه هرچه شهرت آنان بیشتر باشد، نیاز بیشتری به توجه ما دارند. بعضی وقت‌ها لازم است که با تکان دادن سر، صحبت آن‌ها را تأیید کنید. در مصاحبه‌های تلویزیونی استفاده از فیزیک بدن، متناسب و به‌جا لازم است و حتی بخش مهمی از کار مصاحبه و ایفای نقش هنرپیشگی به معنای حرفه‌ای‌تر آن است، شما در مصاحبه مطبوعاتی وقتی ژست تعجب به خود می‌گیرید پیام خود را تنها به مصاحبه‌شونده منتقل می‌کنید و تنها او را تحت تأثیر قرار می‌دهید، اما در یک مصاحبه تلویزیونی این حرکت هم برای او و هم برای مخاطب پیام دارد. در یک مصاحبه تلویزیونی یک لبخند و گاه یک حالت در لب‌ها و صورت ممکن است کل فرایند مصاحبه و پیام مصاحبه‌شونده را به تمسخر بگیرد. در مصاحبه تلویزیونی تکان دادن دست‌ها، دست ‌به ‌سینه نشستن، روی دست‌ها تکیه کردن، دست را روی چانه قرار دادن، دست‌ها را به هم قلاب کردن، با تعجب نگاه کردن، لبخند زدن، تکیه دادن به صندلی یا مبل، بدن را به جلو خم کردن، به چشمان مصاحبه‌شونده نگاه کردن، به دوربین نگاه کردن به‌جا و به‌موقع، لازمه حرفه مصاحبه‌گری است.

از کجا باید شروع کرد؟

اکنون‌که با مبانی ورود به بحث مصاحبه آشنا شدیم، بهتر است شیوه‌های اصولی انجام یک مصاحبه حرفه‌ای را مرور کنیم. از کجا باید شروع کرد؟ قبل از هر چیز باید یک موضوع داشته باشیم که اصطلاحاً روزنامه‌نگاران از آن به‌عنوان سوژه یاد می‌کنند. مشخصات یک سوژه خوب چیست؟

- تازه باشد.

- بکر باشد.

- آموزش‌دهنده، اطلاع‌رسان یا سرگرم‌کننده باشد.

- به یک ابهام عمومی پاسخ دهد.

- نسبت به یک رویداد واقع‌شده یا در حال وقوع آگاهی دهد.

- نهایتاً مخاطب‌پسند باشد.

اکنون باید یک نفر را پیدا کنیم تا سوژه ما تکمیل شود.

مرحله بعد طراحی سؤال است. سؤال‌ها، مهم‌ترین ابزار مصاحبه هستند؛ لذا باید هوشمندانه طراحی شوند. ازجمله ویژگی‌های سؤال خوب این است که کوتاه، ساده و روشن باشد.


منبع: جزوه کلاسی اصول و فنون مصاحبه، نویسنده: شفیع بهرامیان

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
2 + 14 =