۱۳ مرداد ۱۳۹۸،‏ ۱۲:۵۰
کد خبرنگار: 1419
کد خبر: 83424278
۳ نفر
حقوق مطبوعات

کتاب حقوق مطبوعات علاوه بر کمک به مسئولانِ بازنگری قوانین و مقررات مطبوعاتی کشور، می‌تواند برای روزنامه‌نگاران و مدیران مطبوعات، در جهت شناخت بیشتر آزادی‌ها و مسئولیت‌های آنان سودمند باشد، در برنامه‌های آموزشی و پژوهشی دانشگاهی درباره «حقوق ارتباطات» و به‌خصوص «حقوق مطبوعات» در رشته‌های حقوق و علوم ارتباطات، مورد استفاده دانشجویان قرار گیرد و همچنین برای قضات و وکلای دادگستری نیز در زمینه دعاوی و محاکمات مطبوعاتی، مفید واقع شود.

بر اساس آنچه در پیشگفتار کتاب حقوق مطبوعات آمده است، این کتاب نوعی گزارش تحقیق حقوقی برای شناخت تجربه‌های قانون‌گذاری تعداد زیادی از کشورهای توسعه‌یافته و درحال‌توسعه درباره مطبوعات است. همچنین، این گزارش، با در نظر گرفتن چارچوب کلی مباحث علمی حقوق مطبوعات، شامل مبانی آزادی مطبوعات، مقررات حقوقی تأسیس و اداره مطبوعات، مقررات حقوقی حاکم بر محتوا و انتشار مطبوعات و ازجمله، ویژگی‌های حقوقی جرائم مطبوعاتی و مقررات حقوقی رسیدگی و دادرسی این جرائم، تنظیم شده است.

این کتاب در ۴۴۱ صفحه و سه فصل تألیف شده و «دفتر مطالعات و توسعه رسانه‌ها» آن را در سال ۱۳۷۹ منتشر کرده است.

عنوان فصل اول کتاب حقوق مطبوعات، «مقررات حقوقی تأسیس و اداره مطبوعات: اصل انتشار آزادانه و ممنوعیت الزام به کسب اجازه» است. نویسنده سعی کرده در این فصل به مفاهیم و عناصر آزادی مطبوعات، تحول مبانی حقوقی آزادی مطبوعات و نظام‌های حقوقی تأسیس و انتشار مطبوعات بپردازد. از این‌رو فصل اول کتاب در دو بخش به شیوه‌های حقوقی تأسیس مطبوعات که درواقع سیری در قانون‌گذاری‌های مطبوعاتی مهم جهان است و همچنین مقررات تأسیس مطبوعات در ایران پرداخته است. در بخش اول این فصل که به «شیوه‌های حقوقی اقدام به تأسیس مطبوعات» اختصاص یافته است، طی نخستین مبحث، درباره «شیوه اعلام‌نامه»، تجربه‌های قانون‌گذاری مطبوعاتی فرانسه، مراکش، تونس، الجزایر، موریتانی و ترکیه تشریح شده‌اند. در دومین مبحث این بخش، «شیوه ثبت‌نام» و تجربه‌های قانون‌گذاری انگلستان، هند، پاکستان و کره جنوبی در این زمینه، معرفی شده‌اند. سومین مبحث فصل اول، مربوط به «شیوه مختلط: اعلام‌نامه و ثبت‌نام» و تجربه قانون‌گذاری مطبوعاتی در ایتالیاست. در چهارمین مبحث این بخش، ضمن اینکه «شیوه اجازه قبلی» در کشورهای عربی بررسی شده است، پس از معرفی تجربه قانون‌گذاری مصر در این چارچوب، به مقررات کسب اجازه قبلی در کشورهای عربی دیگر اشاره شده است. بخش دوم فصل اول به مطالعه «مقررات مربوط به تأسیس مطبوعات در ایران: از شیوه اعلام‌نامه تا شیوه اجازه قبلی»، اختصاص دارد. در این بخش، ابتدا قوانین مطبوعاتی پیش از انقلاب اسلامی، بررسی شده‌اند. سپس در دومین مبحث، مقررات کسب «پروانه انتشار» و «امتیاز انتشار» در قوانین مطبوعاتی پس از انقلاب اسلامی تجزیه‌وتحلیل شده‌اند و طی آن به ترتیب، تعریف، هدف و رسالت مطبوعات، پروانه یا امتیاز انتشار و شرایط متقاضیان آن، کمیسیون یا هیئت رسیدگی و نظارت درباره صلاحیت متقاضیان پروانه یا امتیاز انتشار، مقررات مربوط به مدیرمسئول و سردبیر، چگونگی استفاده از پروانه یا امتیاز مذکور و تکالیف قانونی نشریات مطرح شده‌اند.

نویسنده در فصل دوم کتاب با عنوان «مقررات حقوقی حاکم بر محتوای مطبوعات» به مباحثی مربوط به استثناهای آزادی مطبوعات (استثناهای مربوط به شرایط غیرعادی مانند زمان جنگ یا حکومت‌نظامی و همچنین استثناهای مربوط به برخی نشریات خاص مانند مطبوعات ویژه کودکان و نوجوانان) و محدودیت‌های آزادی مطبوعات در کشورهایی چون انگلستان، امریکا و فرانسه پرداخته است. در مقدمه این فصل، با تأکید بر اصل انتشار آزادانه مطبوعات، استثناها و محدودیت‌های این اصل، با توجه به سیر تاریخی آن‌ها و ضرورت حفظ و حراست آزادی مطبوعات از طریق قوانین اساسی و قوانین عادی مطرح شده‌اند.

نویسنده در بخش اول فصل دوم به ممنوعیت سانسور در مطبوعات، ریشه‌ها و شیوه‌های سانسور و تأکید قوانین اساسی بر ممنوعیت سانسور اشاره کرده است. بخش دوم از این فصل نیز شیوه‌های توقیف نشریات و مقررات توقیف و تعطیل نشریات در قوانین مطبوعاتی ایران، مدنظر نویسنده کتاب بوده است. در بخش سوم، نویسنده به مباحث مربوط به ضوابط محدودیت‌های آزادی مطبوعات در قوانین اساسی و میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی، طبقه‌بندی جرائم مطبوعاتی و محدودیت‌ها و جرائم مطبوعاتی در قوانین ایران پرداخته است.

در فصل سوم کتاب با عنوان «مشخصات حقوقی جرائم مطبوعاتی» ارکان ویژگی‌های این جرائم، بررسی شده‌اند. بخش اول این فصل، به «انتشار یا اعلان» مطالب که از عناصر ویژه جرائم مطبوعاتی به‌شمار می‌رود، اختصاص یافته است. در بخش دوم، «شرایط خاص قصد مجرمانه» در جرائم مطبوعاتی، که خصوصیات عنصر معنوی این‌گونه جرائم را دربر می‌گیرند تجزیه‌وتحلیل شده‌اند. بخش سوم این فصل، به «مصونیت‌های قانونی» مربوط به فعالیت‌های مطبوعاتی، که از مشخصات ویژه جرائم مورد بحث محسوب می‌شوند، پرداخته است. در بخش چهارم فصل یادشده، «سلسله‌مراتب مسئولیت‌ها» در جرائم مطبوعاتی، که یکی دیگر از مشخصات مهم این‌گونه جرائم را تشکیل می‌دهد، مورد مطالعه قرار گرفته است.


مشخصات کتاب

حقوق مطبوعات (جلد یکم)

نویسندگان: کاظم معمتدنژاد، رویا معتمدنژاد

ناشر: دفتر و مطالعات و توسعه رسانه‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
1 + 12 =