نقطه‌چین بگذارید و به خبر باز گردید
نشست خبری ترامپ در دوران کرونا، عکس: نیویورک تایمز

چند روز پیش خبری منتشر شد مبنی بر این‌که دو روزنامه مطرح نیویورک تایمز و واشنگتن پست خبرنگاران خود را به کنفرانس‌های خبری روزانه دونالد ترامپ در خصوص ویروس کرونا نمی‌فرستند و همچنین چند شبکه تلویزیونی هم قید پخش کامل این کنفرانس‌ها را زده‌اند.

البته مواجهه ترامپ با رسانه‌ها از همان ابتدای ریاست‌جمهوری و حتی پیش‌تر از آن و در دوران تبلیغات انتخاباتی، با چالش‌های زیادی همراه بوده است. تصمیم اخیر این رسانه‌ها را نیز نمی‌توان بدون توجه به آن سابقه و موارد قبلی تحلیل کرد. اما می‌توان از منظر حرفه‌ای چند آموزه و توصیه مهم را یادآور شد؛ به‌ویژه که جامعه روزنامه‌نگاری ما نیز از نظر درگیری و شیوع ویروس کرونا شرایط مشابهی را تجربه می‌کند.

به خبر بازگردید

در متون کلاسیک روزنامه‌نگاری خبر یک «گزارش عینی از رویدادهای واقعی دارای ارزش خبری» است. اگر بپذیریم که «عینیت محض و بی‌طرفی» روایت‌های خبری سخت به چالش کشیده است، اما در خصوص ارزش‌های خبری هنوز یک توافق نسبی وجود دارد. از طرفی دیگر، خبر برای مردم است. مردم همان مخاطبان رسانه‌ها هستند که باید خبر تاثیری بر زندگی و احوال‌شان داشته باشد. حال چه در کوتاه‌مدت و چه در بلندمدت.

رویترز به خبرنگاران خود توصیه می‌کند که در هنگام تنظیم اخبار مسئولان هرجا احساس کردند صحبت‌ها و مواضع گوینده ربطی به خبر ندارد و بیشتر از همان جنس کلی‌گویی  است، در میان نقل‌قول‌ها نقطه‌چین بگذارند تا از این طریق به مخاطب خود بگویند بخشی از صحبت‌های منبع خبر در اینجا حذف شده است

حالا منتقدان ترامپ استدلال کرده‌اند که او این کنفرانس‌ها را به یک «شوی تلویزیونی» تبدیل کرده است. در حقیقت آنها این نکته مهم را به روزنامه‌نگاران یادآور می‌شوند که «ارزش شهرت» به‌تنهایی نمی‌تواند مجوزی برای انتشار خبر باشد. مسئولان به‌واسطه جایگاه و موقعیتی که دارند، همواره به‌عنوان منابع اصلی خبری محسوب می‌شوند و محل رجوع خبرنگارانند. با این حال خبر باید بتواند به سئوال‌ها و ابهام‌های مخاطب پاسخ گوید. اما در موارد بسیاری مقام‌های دولتی از فرصتی که رسانه برایشان فراهم کرده برای سخنرانی و اظهارنظر استفاده می‌کنند. این اظهارنظرها البته در مواردی با توجه به موضوع و جایگاه مسئول و تاثیری که دیدگاهش بر روند امور جاری می‌گذارد، می‌تواند خبر تلقی شود اما در اغلب اوقات این قبیل اظهارنظرها کلی، ‌تکراری و خالی از هرگونه فکت هستند. در واقع می‌توان مدعی شد که خواندن یا نخواندن چنین خبرهایی نفع و فایده‌ای برای مخاطب ندارد. متاسفانه یکی از مهم‌ترین عارضه‌های خبری فضای رسانه‌ای داخلی نیز حجم  بالای چنین خبرهایی است؛ فلان مسئول و وکیل و وزیری که به جای ارائه اطلاعات جدید، به بیان چندباره مواضع و دیدگاه‌های شخصی خود می‌پردازد. در چنین شرایطی اگر خبرنگار نقش خود را به یک دستگاه ضبط تقلیل دهد،‌ خروجی نهایی کار او  جز مشتی وی افزود و وی خاطرنشان کرد و...چیز دیگری نخواهد بود. خبرهایی    بی‌ارزش و تکراری.

 رویترز برای پیشگیری از چنین آسیبی در خبر، ‌به خبرنگاران خود توصیه می‌کند که در هنگام تنظیم اخبار مسئولان هرجا احساس کردند صحبت‌ها و مواضع گوینده ربطی به خبر ندارد و بیشتر از همان جنس کلی‌گویی  است، در میان نقل‌قول‌ها نقطه‌چین بگذارند تا از این طریق به مخاطب خود بگویند بخشی از صحبت‌های منبع خبر در اینجا حذف شده است. در مقابل، رویترز همواره بر استفاده از «نقل‌قول‌های طلایی»  اصرار می‌ورزد چرا که این نقل‌قول‌ها، حاوی اطلاعات مفیدند، پرده از احساسات گوینده برمی‌دارند و به خبر جان می‌بخشند. رویترز از خبرنگار خود می‌خواهد برای  با بی‌رحمی تمام روی گفته‌های بدون خاصیت خط بکشد و برای وقت و حوصله مخاطب ارزش قائل باشد.

ما به‌عنوان روزنامه‌نگار موظفیم که گفته‌های منبع خبر را بدون دخل و تصرف و تغییر به کار ببریم. با این حال اگر متوجه اشتباه، ابهام یا تناقضی شدیم، باید ‌آن را به خواننده یادآوری کنیم

در کشور ما متاسفانه مسئولان به اشتباه عادت کرده‌اند که هر آن‌چه می‌گویند تام و کمال در خبر گنجانده شود و بارها خبرنگاران را به علت حذف بخشی از صحبت‌های‌شان سرزنش کرده‌اند.

به متخصصان رجوع کنید

منتقدان کنفرانس‌های ترامپ همچنین با مقایسه کنفرانس‌های خبری کاخ سفید و برخی کشورهای دیگر همچون فرانسه،‌ یونان، آلمان و... خواستار حضور و نظر بیشتر متخصصان هستند. اصولا در چنین موضوعاتی که جنبه تخصصی اهمیت بیشتری می‌یابد بهتر است روزنامه‌نگاران بیشتر صدای متخصصان و پزشکان را منعکس کنند. وقتی افکارعمومی ملتهب است و موضوع با سلامت عموم سروکار دارد، هرگونه اظهارنظر یا اخبار متناقض می‌تواند امنیت روانی مخاطب را به خطر اندازد و ابعاد بحران را فراگیرتر کند. در عین‌حال در شرایطی این‌چنین که پای سلامت مردم در میان است و جامعه کوچک‌ترین اقدام‌ها و واکنش‌ها را با دقت دنبال می‌کند، بسیاری تمیال پیدا می‌کنند در نقش قهرمان ظاهر شوند تا از این رهگذر وجهه خود و سازمان متبوع خود را در نزد افکارعمومی بازسازی کنند و اعتباری برای خود فراهم سازند؛ از همین‌رو نوعی تبلیغات غیرمستقیم در قالب خبر روانه رسانه‌ها می‌شود با رنگ‌ولعابی آشنا؛‌ خدمت به مردم، وظیفه ذاتی، اقدامات گسترده و...

تناقض‌ها را دریابید

ما به‌عنوان روزنامه‌نگار موظفیم که گفته‌های منبع خبر را بدون دخل و تصرف و تغییر به کار ببریم. با این حال اگر متوجه اشتباه، ابهام یا تناقضی شدیم، باید ‌آن را به خواننده یادآوری کنیم. ایرادی که مجری پادکست نیویورک تایمز در خصوص کنفرانس ترامپ وارد دانسته است: «برخی از اطلاعاتی که از این تریبون به گوش مردم می‌رسد از بیخ‌ و بن غلط است.» آیا در خبر می‌توان به اطلاعات خلاف واقع اشاره کرد؟آن‌چه در این‌جا اهمیت می‌یابد، نقش پررنگ خبرنگار است که با پیاده‌کردن صحبت‌های منبع خبر کار خود را پایان‌یافته قلمداد نکند. بلکه از طریق اطلاعات تکمیلی، جزییات و پیشینه ، خبر را کامل‌تر و در عین حال نقش خبررسانی خود را به درستی ایفا کند. متاسفانه سبک هرم وارونه به علت سهولت تنظیم و همچنین رقابت خبرگزاری‌ها در انتشار سریع اخبار باعث شده است تا بسیاری از خبرنگاران وقت بیشتری برای پربارتر کردن خبر خود نگذارند. از طرفی به علت عدم وجود سیستم دقیق ارزش‌گذاری باعث می‌شود تا یک خبرنگار عملا از انگیزه کافی برای غنی‌تر کردن خبر خود برخوردار نباشد و به انتشار خبر مطابق با روال‌های جاری رسانه‌ای تن دهد.

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
3 + 12 =