۲ دی ۱۳۹۹،‏ ۱۲:۱۰
کد خبر: 84154783
۰ نفر
گزارش؛ قله رفیع روزنامه نگاری

تهران- ایرنا- .رعایت موارد ذکر شده در این متن می تواند از یک کارآموز رشته روزنامه نگاری، یک گزارشگر ممتاز بسازد. برخی صاحب نظران این رشته، گزارش را چشم عقاب روزنامه نگاری می دانند. آنها معتقدند خبرنویسی و مصاحبه، دو پای گزارش نویسی است که در صورت تقویت، می توان با قدم هایی محکم و سریع، قله های روزنامه نگاری را طی کرد.

گزارش

به گفته ی گابریل گارسیا مارکز نویسنده و روزنامه نگار معاصر "گزارش، داستان کامل و بازسازی کمال یافته رویداد است. به عبارتی گزارش، بازسازی موشکافانه و درست رویداد است".

   از نگاه صاحبنظران عرصه های روزنامه نگاری و ارتباطات، گزارش ( تحلیلی، تفسیری و تشریحی ) با عبور دادن مخاطبان از لایه های سطحی رویداد و شکافتن زوایای تاریک و مبهم آن، و با استفاده از چند منبع آنچه را که روی داده است روشن و آشکار پیش روی خوانندگان، قرار می دهد و رویداد را ملموس تر و عینی تر می سازد.

به بیان دیگر، "گاهی رویدادهایی در جامعه ی ما و جوامع پیرامون رخ داده یا جریان دارد که نیازمند تشریح زوایای آن و روشنگری و تحلیل است و باید با نقد و بررسی و دیدگاه های دیگران بیامیزد تا آن چه روی داده است و بازتاب ها و پیامدهای آن به روشنی به مخاطب انتقال یابد." گزارش عهده دار چنین وظیفه ای است.

 گزارش اعم از تحلیلی، تفسیری و تشریحی (توصیفی) اغلب به بهانه ی وقوع یک رویداد یا انتشار یک خبر نوشته می شود. هدف از این نوع گزارش ها، برجسته کردن و تاباندن نور به گوشه ای از یک پدیده و روشن کردن زوایا و جنبه هایی از یک موضوع است. هدف، انتقال پاره ای از اطلاعات در مورد یک رویداد به کسانی است ک از آن بی خبرند یا اطلاع کمی دارند. هدف،  انتقال پیامی است که با دقت و روشنی به خواننده می رسد و بر اصل سالم نویسی و ساده نویسی استوار است.

در گزارش ها، نویسنده با گردآوری اطلاعات مربوط به رویداد یا موضوع مورد نظر، گزینه ای از این اطلاعات را که شامل اخبار جدید، سوابق و اطلاعات تکمیلی است همراه با دیدگاه هایی که منعکس کننده ی نقطه نظرهای گزارشگر است تدوین می کند. به بیان دیگر، گزارشگر در کنار چیدن اخبار و درج سابقه ی موضوع و ارایه ی اطلاعات و ذکر منبع یا منابع، دیدگاه های خود را نیز اغلب به صورت غیر مستقیم و از زبان دیگران ارایه می کند.  

 نکته مهم این که گزارش به دلیل محتوا و جذابیت هایش قدرت تاثیرگذاری بالاتری در همسنجی (مقایسه) با خبر دارد. کارشناسان و صاحب نظران، در یک تقسیم بندی گزارش را به سه دسته تقسیم کرده اند:

الف – گزارش تفسیری

اگر تصمیم به اقدامی یا اجرای طرح و برنامه­ای یا تغییر و تحولی یا رویدادی در عرصه های سیاسی، اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی، ورزشی و خلاصه همه عرصه های حیات جامعه نیازمند توضیح و تعبیر و روشنگری حال و آینده و نشان دادن جهات و ابعاد گوناگون پنهان مانده آن باشد، یا تشخیص داده شود که چنین نیازی وجود دارد، گزارش تفسیری، این وظیفه را به عهده می گیرد.

یعنی گزارش تفسیری، توضیح و تعبیر ابعاد شناخته و ناشناخته و آشکار شده و پنهان مانده ی رویداد با هدف روشن کردن موضوع از دیدگاه مفسر است. بنابراین، دیدگاه شخصی مفسر در بیان و توضیح رویداد نقش تعیین کننده دارد. از این رو به تعداد دیدگاه ها می توان تعبیرها و تفسیرهای متفاوت از یک رویداد واحد داشت. تفسیر نه با چرایی که با هستی رویداد سر و کار دارد.

ب- گزارش تحلیلی

رویدادهایی که در جغرافیایی مشخص علت یا علل مختلف دارند و در زمان جاری می شوند و به عبارت دیگر اگر گذشته (سابقه) داشته باشند ودر حال روی دهند و به  احتمال زیاد درآینده هم ادامه یابند، قابلیت تحلیل را خواهند داشت.

تحلیل را از آنجا که بیشتر با چرایی رویداد سر وکار دارد، تا حدی می توان نقطه مقابل تفسیر تعریف کرد. بررسی چرایی و علل، مقایسه ابعاد مختلف، در نظر گرفتن احتمالات مختلف و پیش بینی آینده رویداد، کار تحلیلگر است. تحلیلگران به شکل عام دارای دیدگاه مشخصی هستند و از دیدگاه شخصی به تحلیل رویداد  می پردازند.

رفتار حرفه ای ایجاب می کند که هم مفسر و هم تحلیلگر بدون پیش داوری و باید بر اساس واقعیت­ها و اطلاعات کسب شده، رویداد را تفسیر و تحلیل کنند.

ج- گزارش تشریحی (توصیفی)

سوژه­های خبری و نیز رویدادها که به شرح و بسط همه جانبه و تهیه اطلاعات اصلی و حاشیه ای تکمیلی و بررسی از جنبه های مختلف نیاز داشته باشد یا سوژه­های غیر خبری که دارای جذابیت باشد، قابلیت گزارش شدن را دارد. از آنجا که توصیف و تصویر سازی در گزارش تشریحی جایگاه مهمی دارد و به عبارتی تصویر، زبان و شیوه بیان گزارش است، گزارش را تصویر سازی یا نقاشی رویداد با واژگان در ذهن مخاطب هم می توان تعریف کرد.

گزارش تشریحی و توصیفی در میان گونه های مختلف روزنامه نگاری (خبر، یادداشت، مقاله،  مصاحبه، بولتن، میزگرد و...) به دلیل خصلت خلاقانه و بیان هنرمندانه آن در باز آفرینی واقعیت رویداد، بیشترین قرابت را با هنر و نویسندگی دارد. از این رو دشوارترین گونه روزنامه نگاری و قله آن به شمار می رود.

در بخش دوم این مجموعه، مطالب بیش تری در باره ی گزارش و مصاحبه و شیوه ی تنظیم آن ارایه خواهد شد.

 مفهوم  و تعریف گزارش

گزارش، اسم مصدر از بن مضارع یا فعل امر گزاردن به اضافه پسوند مصدر( گزار + ش) ساخته          می شود. گزاردن و گزارش در متن های گوناگون و نثر و نظم (اشعار) با معناهای متفاوتی آمده است. از جمله معناهای آن در نثر و نظم فارسی، آوردن، ابلاغ و رسانیدن، در میان نهادن و اظهار کردن، شرح و تفسیر کردن و اطلاع دادن است.

ریشه لاتین گزارش به معنی باز پس آوردن یا بازگشت اطلاعات است و در زبان انگلیسی مصدر "To Report" به معنی گزارش دادن است.

گزارش، یک نوع خبر توصیفی و تفسیری و بیان توصیفی و تصویری و تحلیلی یک رویداد (واقعه) یا موضوع است. تعریف جامع تر و قابل پذیرش تر آن، این است که گزارش، تلفیق خبر و تحلیل و تحقیق است، به اضافه بازسازی هنرمندانه صحنه ها، موضوع ها، رخدادها (حوادث) و واقعیت های مهم زندگی اجتماعی و سیاسی.

گزارش نیز باید دارای ارزش های خبری باشد و موارد اثرگذار چون عوامل درون سازمانی و برون سازمانی در شکل گیری و انتشار آن نقش دارند. تهیه و نگارش گزارش، کامل ترین کار در عرصه ی رسانه و روزنامه نگاری است و مجموعه عناصر روزنامه نگاری شامل خبر، گفت وگو (مصاحبه) و حتی مولفه های مقاله نویسی را نیز در خود دارد. هم چنین دید و شم خبری و دانش و اطلاعات نویسنده در آن تاثیری اساسی و تعیین کننده دارد.

گزارش در عین حال که وسیله ی انتقال اطلاعات، اخبار و بررسی های گزارشگر است، نشان دهنده میزان دقت گزارشگر  در جمع آوری اطلاعات و تحقیق، قدرت تفکیک مطالب و مهارت وی در تنظیم متن نیز هست. هدف از انواع و تمام گزارش ها، بیان درست واقعیت ها و رویدادها و انتقال پیام به مخاطبان با بهره گیری از خبر، توصیف، گفت وگو و پژوهش (تحقیق) است.

ویژگی های گزارشگر

هر گزارشگری باید دست کم از ۲ نوع ویژگی فردی و  حرفه یی برخوردار باشد:

ویژگی های فردی

- گزارشگر باید فردی کنجکاو، پیگیر با انگیزه ی قوی برای یافتن دلایل، علت ها و عوامل رویدادها و  فرایندهای مختلف باشد. تیزبینی، نکته سنجی، قدرت تفکر و سرعت انتقال سریع از دیگر ویژگی های فردی یک گزارشگر محسوب می شود. صبر و حوصله ی زیاد  عامل مهمی در موفقیت گزارشگر  به شمار می آید. لازمه ی تهیه خبر و گزارش، پیگیری، تحرک و دوندگی است و دوندگی در این حرفه، نیازمند داشتن توانایی جسمی است.

ویژگی های حرفه ای

- آشنایی با خبر و ارکان و ارزش های آن و تسلط به مبانی کار خبرنگاری و درست نویسی (بخش های نخست و دوم آیین نگارش و درست نویسی خبر و گزارش).

 خواندن مستمر خبر و مجله و کتاب و قدرت بحث و نیز گردآوری اطلاعات و اخبار

داشتن بایگانی (آرشیو) شخصی

قرار گرفتن در مسیر اخبار و اطلاعات

مهارت نویسندگی و تجزیه و تحلیل داده ها و آشنایی با روش علمی پژوهش

توانایی استفاده از رایانه و بهره برداری از اینترنت

قدرت استفاده از منبع یا منابع مختلف

آشنایی دست کم با یکی از زبان های انگلیسی، عربی، آلمانی، فرانسوی، اسپانیولی و...

اخلاق گزارشگری

- اخلاق حرفه ای حکم می کند که ما به عنوان گزارشگر از وارد شدن به حریم خصوصی افراد و مسایل زندگی شخصی آنان بپرهیزیم.

در گیر و دار رقابت های سیاسی یا انتقاد از دیگران در جریان رخدادهای اجتماعی یا روندهای اقتصادی و فرهنگی جانب انصاف و عدالت را رعایت کنیم.

اگر شخصی مطلبی را به ما گفت و اطلاعاتی را در اختیارمان گذاشت و خواست تا از ذکر نام و مشخصات وی خودداری شود باید  خواسته ی او را اجابت کنیم.

هنگام رو به رو شدن با دیگران، برای تهیه خبر، گزارش یا گفت وگو (مصاحبه)، خوش برخورد باشیم و رفتاری شایسته از خود نشان دهیم.

* نکات بیش تری در مورد اخلاق گزارشگری، خبرنگاری و روزنامه نگاری در بخش چهارم « آیین نگارش و درست نویسی گزارش» خواهد آمد.

اصول گزارش  نویسی

در تهیه و نگارش هر گزارش لازم است دست کم به چهار اصل اساسی توجه شود:

۱- توصیف و بازگویی عینی

همان گونه که اشاره شد گزارش، بیان واقعیت ها و بازگویی حوادث و رویدادها و انتقال اطلاعات به مخاطبان است. یک گزارش خوب افزون بر بیان واقعی صحنه ی رویداد و تشریح حوادث باید دلیل، علت و نحوه ی رخداد آن ر ا بازگو کند، ناگفته ها را بشکافد، پرده از روی بخش های پنهان واقعیت بردارد و از جوانب مختلف و زوایای گوناگون به بررسی و تحلیل موضوع بپردازد. در رویدادهای اجتماعی،  سیاسی، فرهنگی و اقتصادی بیان علت و ریشه های رویداد از کارهای اصلی و اساسی  است که گزارشگر باید در پی یافتن و ارایه آن به مخاطبان ِگزارش باشد.

۲- پرهیز از پیش داوری

یکی دیگر از اصول ِپایه و اساسی در هر گزارش، توجه به حقیقت و پرهیز گزارشگر از پیش داوری است. پرهیز از پیش داوری به معنای تهیه گزارش بی هدف و بدون نتیجه گیری نیست، بلکه گزارشگر ِ کارآمد و مسلط، جنبه های گوناگون موضوع را  بررسی  می کند و با جمع­آوری اطلاعات، تحقیق و در صورت نیاز گفت وگو با کارشناسان و مردم، اصل رویداد (واقعه) آن چنان که بوده است و نیز ریشه های آن برای مخاطبان، تشریح و تبیین می کند.

۳- شناخت مخاطبان

شناخت مخاطبان و توجه به آن از چند جنبه قابل تامل و بررسی است.

- گزارشگر باید در ابتدا و آغاز کار، مخاطبان خود را بشناسد و بداند گزارش را برای چه کسانی تهیه می کند. «مساله ی مردم» و دغدغه ی جامعه، مشکلات کشورش و نیاز ساکنان آن چیست. داشتن اولویت در گزینش ِموضوع (سوژه) گزارش، بسیار اهمیت دارد. برای نمونه، در زمان حاضر، مسایل درونی و بیرونی (سیاست داخلی و خارجی) ایران، باید اولویت نخست گزارش نویس ایرانی باشد.

- گزارش های بلند و تکرار واژه ها و عبارت ها همراه با ابهام و روان نبودن متن گزارش نمی تواند خوانندگان زیادی  داشته باشد و انتظارها و نتایج مورد نظر گزارشگر  را برآورده سازد.

- یک گزارشگر حرفه یی در کنار بازگو کردن ابعاد مختلف موضوع مورد بحث در گزارش و پرداختن به جبنه های گوناگون آن از دیدگاه های متفاوت، به رشد جامعه و عمق بخشیدن به دیدگاه  مخاطبان نیز توجه دارد. به عبارت دیگر، گزارشگر ضمن بازگویی و بیان علت ها و تشریح پیامدهای رویداد وتوجه به خواسته های مردم، ارتقا ی بینش مخاطبان را نیز مد نظر قرار می دهد.

- شناخت و درک درست ویژگی ها، علاقه ها و سلیقه های مخاطبان که بتوان با آنان ارتباطی اثرگذار برقرار کرد.

- بی توجهی به واقعیت های موجود، از گزارش نوشته ای بی اثر و بدون خاصیت خواهد ساخت که یا مخاطبانی نخواهد یافت یا تاثیری بر آنان  نخواهد گذاشت.

۴ – نفی گزارشگر محوری

مخاطب زمانی به خواندن گزارش ترغیب و تشویق خواهد شد که موضوع از جنبه های مختلف،  بررسی شده باشد. گزارش زنده، جذاب و گیرا گزارشی است که در آن دیدگاه ها و رویکردهای گوناگون مطرح شده باشد. مطلبی که در آن نویسنده «متکلم وحده» است یعنی سخن نخست و پایانی (حرف اول و آخر) را خود می­زند، شاید بتواند یک مقاله ی خوب باشد، اما نمی تواند یک گزارش مناسب محسوب شود.

انواع گزارش

بالاتر اشاره شد که  صاحبنظران عرصه ی رسانه و  روزنامه نگاری، گزارش را به سه دسته ی تفسیری، تحلیلی و توصیفی (تشریحی) تقسیم بندی می کنند. برخی دیگر از این صاحبنظران،  ۲ نوع گزارش خبری و  نیز موضوعی  به موارد یاد شده اضافه کرده اند که پایین تر – هر پنج  نوع -  به طور خلاصه  بررسی شده اند.

گزارش خبری

گزارش های خبری در پی وقوع یک رویداد به منظور تبیین و تشریح چگونگی وقوع حادثه و پیامدها و آثار واقعه و ریشه ها و علل وقوع آن تهیه می شود. عنصر زمان یکی از مهم ترین ویژگی ها در    گزارش های خبری است و از عنصر تازگی برخوردار است.

به طور کلی رسانه های جمعی به منظور پاسخگویی به نیازهای مخاطبان برای دریافت اطلاعات بیشتر از زوایای مختلف یک رویداد و ارضای حس کنجکاوی آنان، به درج گزارش های خبری روی            می آورند. در این گزارش ها، امکان اثرگذاری بیشتر خبرنگار و گزارشگر بر مخاطب و وارد کردن پیام و دیدگاه خود در متن و مطلب، وجود دارد.

گزارش از رخدادها، سخنرانی ها، گردهمایی ها و همایش های مختلف از جمله گزارش های خبری است.

گزارش تحلیلی

هدف از تهیه گزارش تحلیلی ورود به لایه های درونی موضوع و رویداد و نگاهی عمیق به ابعاد مختلف آن است. در این نوع گزارش، خبرنگار و گزارشگر درصدد نشان دادن ابعاد و جوانب موضوع و کالبدشکافی آن بر اساس گردآوری های مستند، یافته های علمی و کارشناسی، حاصل گفت وگو با صاحبنظران و دیدگاه های استادان دانشگاه  است. گزارش تحلیلی گاه شامل موضوعی پیچیده و منحصر به فرد می شود و آن چه را که از دید جامعه و عموم مردم پنهان است آشکار می کند.

در گزارش تحلیلی سعی گزارشگر آن است که انگیزه ها، علل و عوامل یک واقعه یا فرآیند را کشف کند و در این راه از داشته های خود، منابع علمی، پژوهش های کتابخانه ای، میدانی، رویکردهای کارشناسانه (در قالب مصاحبه ی مکتوب یا حضوری)، اسناد و مدارک،  افکارسنجی، جمع آوری و تحلیل آماری کمک می گیرد. 

در گزارش تحلیلی ارایه یک جمع بندی و نتیجه گیری روشن و دقیق بسیار مهم و در حقیقت مهم ترین وجه کار است و در آن باید به پیشنهادها و راهکارها (چاره اندیشی ها) اشاره شود. ذکر فهرست منابع یا پی نوشت ها در پایان گزارش تحلیلی، به غنا و اعتبار آن می افزاید.

گزارش تفسیری

گزارش تفسیری شامل خبرها، اطلاعات، دیدگاه­ها، اظهارنظرها و برداشت ها و تفسیرهایی است که در باره یک رویداد، فرایند، موضوعی خاص و یا جنبه هایی از یک واقعه ی مهم خبری یا زوایایی از یک مساله ی فرهنگی، سیاسی،  اقتصادی نوشته می شود.

هدف از این گزارش برجسته کردن و تاباندن نور به گوشه ای از یک پدیده و روشن کردن زوایا و جنبه هایی از یک موضوع است. از این رو  هر اطلاعاتی که بتواند به این مقصود کمک کند باید      جمع آوری و استفاده شود.

گزارش تفسیری اغلب به بهانه وقوع یک رویداد و انتشار یک خبر مهم نوشته می شود  و گزارشگر  با مروری بر اخبار مربوط به آن رویداد و پیشینه ی آن، می کوشد تفسیرها و برداشت ها ی گوناگون از آن  رویداد را تبیین و ارایه کند.

گزارش تشریحی ( توصیفی)

گزارش های تشریحی و توصیفی در بیشتر مواقع برای بازگویی موضوع های گوناگون اجتماعی، شخصی، رویدادهای طبیعی، مکان ها (بناهای باستانی و تاریخی و پیشینیه، ویژگی ها و وضع کنونی     آن ها)، شخصیت ها و اشیا نگاشته می شود. وجه غالب آن توصیف جنبه های مختلف  موضوع، رویداد و پدیده مورد نظر و بیان تمام  صحنه هایی است که گزارشگر شاهد آن بوده است.

توصیف مشاهده ها و تصویر پردازی هنرمندانه ی رویدادها، پدیده ها و موضوع ها (سوژه)، گزارش را خواندنی تر می کند و فضای مناسبی را در اختیار گزارشگر قرار می دهد تا بتواند اثرگذاری و نفوذ گزارش روی مخاطبان را افزایش دهد.

زبان گزارش توصیفی، زبان احساس همراه با بیان عواطف است و گزارشگر بیش از آن که به آمار و ارقام و نفوذ در عمق و لایه های درونی موضوع بپردازد، با بهره گیری از عنصر تخیل به شرح صحنه ها می پردازد و با دیدی هنرمندانه موضوع را تبیین می کند. در گزارش توصیفی، تصویر پردازی و بهره گیری از عنصر تخیل نقش اساسی در تدوین مطلب ایفا می کند. تخیل واقعیتی است که از ذهن فعال و قدرت تجسم و احاطه گزارشگر بر زبان سرچشمه می گیرد و متن گزارش را جذاب و زیبا می سازد.

گزارش های  موضوعی

گزارش های موضوعی را که بسیار شبیه به گزارش توصیفی یا تشریحی است می توان به گزارش از مکان، شخص و سفر تقسیم کرد.

یکی از دلایل اصلی جدا کردن این نوع گزارش ها با عنوان گزارش موضوعی، بررسی دقیق تر و کاربردی شیوه های گردآوری و تدوین این دسته از گزارش ها است. در هریک از این گزارش ها، نویسنده به شرح و بسط موضوع و بازگویی جوانب مختلف آن می پردازد و تلاش می کند دیدگاهی روشن و جامع نسبت به موضوع (سوژه) به خواننده عرضه کند.

مخاطب پس از خواندن گزارش، دیدگاهی متفاوت با آن چه که پیش از آن در مورد موضوع در ذهن خود داشته است به دست می آورد. کمترین اثر گزارش موضوعی می تواند افزایش اطلاعات مخاطبان باشد.

وجه اصلی این نوع گزارش ها، مشاهده و توصیف مشاهده ها است. جمع آوری اطلاعات آرشیوی و گفت و گو نیز از مواردی است که در بسیاری از گزارش های موضوعی ضروری است.

گزارش از مکان - هدف از گزارش از مکان ارایه تصویری از ظاهر یک محل به همراه ویژگی ها و مختصاتی است که آن را از سایر مکان ها متفاوت می سازد. در تهیه و نگارش گزارش از مکان باید به موارد زیر توجه کرد.

۱- توصیف مشاهده ها: گزارشگری که از یک مکان گزارش تهیه می کند در نخستین گام باید آن چه را که مشاهده می کند به روشنی برای مخاطبان خود، بازگوید.

۲- تاریخچه و پیشینیه: هر مکانی دارای تاریخچه و پیشینه (سابقه ای) است که تشریح آن در گزارش ضروری است. در گزارش یک بنای تاریخی رکن اصلی گزارش، پرداختن به تاریخچه محل و سرگذشت آن است.

۳- موقعیت و جغرافیا: موقعیت مکانی محلی را که از آن گزارش می نویسیم به دقت تشریح کنیم. مکان مورد نظر در کدام کشور و کدام شهر قرار دارد. توصیف وضع راه های منتهی به مکان نیز در برخی از گزارش ها ضروری است و در صورت نیاز مسیر های منتهی به محل را نیز توصیف کنیم.

۴- ویژگی های مکان: هر مکان و محل دارای ویژگی هایی است که خوانندگان گزارش علاقه دارند از آن ها آگاه شوند. اگر گزارشی که تهیه می کنیم در مورد آرامگاه سعدی یا حافظ یا خواجوی کرمانی یا شاهچراغ در شیراز است یا در باره ی یک زیارتگاه یا امام زاده است، آوردن (درج) اطلاعاتی در مورد نسب و اعقاب آن شخصیت یا شاعر یا امام زاده، مستند بودن این اطلاعات، شمار زایران، چگونگی تزیین بنای محل، سنگ یا ضریح مقبره، نذرهای مردم و...از ویژگی ها (خصوصیاتی) است که باید در گزارش نوشته شود.

گزارش از شخص - ویژگی های فردی و زوایای زندگی، کار، عادت ها و ویژگی های (خصوصیات) رفتاری اشخاص یا شخصیت ها اگر با قلمی شیوا به تصویر کشیده شود گزارش از شخص شکل می گیرد که خوانندگان فراوانی را به سوی خود جذب خواهد کرد. گزارش از شخص تنها به افراد مشهور و شناخته شده محدود نمی شود و در بسیاری موارد گزارشگران مجرب و کارآمد، گزارش هایی جذاب و خواندنی از اشخاص کم تر شناخته شده یا ناشناس می نویسند. در تهیه و نگارش گزارش از شخص باید به موارد زیر توجه کرد.

۱- بانک اطلاعات و آرشیو

برای کسب اطلاعات در مورد اشخاص مشهور و شناخته شده نخستن گام مراجعه به منابعی است که        می توان اطلاعاتی را در مورد آنان به دست آورد. هنگام مراجعه به بانک اطلاعات و آرشیوهای خبری باید اطلاعات مناسب را با ذکر منبع در دفتر یادداشت خود بنویسیم. بخشی از این اطلاعات می تواند به طور مستقیم در گزارش مورد استفاده قرارگیرد.

۲ – گفت و گو با اطرافیان

یک گام مهم برای تهیه گزارش از شخص، مراجعه به دوستان، آشنایان، اطرافیان و اعضای خانواده ی او است. آنان ناگفته های زیادی را در مورد شخص مورد نظر به دست خواهند داد. در گزارش هایی که از افراد غیر مشهور تهیه می شود محور این نوع گفت و گوها را به تناسب شغل و شخصیت فرد مورد نظر انتخاب کنیم. در مورد افراد سرشناس به سراغ منتقدان آنان نیز برویم و نقطه نظرهایی را که این افراد دارند بشنویم.

۳- گفت وگو (مصاحبه) با شخص  

رکن و محور اساسی در گزارش از شخص، گفت و گو با خود اوست. مصاحبه با اشخاص مشهور امکان دستیابی به اطلاعات مورد نظر گزارشگر و پاسخگویی به پرسش های از پیش تعیین شده و پرسش ها یی (سوالاتی) را که در طول جمع آوری اطلاعات آرشیوی یا اطرافیان به وجود آمده فراهم می کند.

در مصاحبه با افراد غیرمشهور برعکس اشخاص معروف که زندگی خصوصی آنان جذابیت زیادی برای خوانندگان دارد، باید به مطالبی پرداخت که برای عموم مردم جذاب و خواندنی باشد. در هنگام مصاحبه، اصول حرفه ای برای ایجاد فضایی مناسب را به دقت رعایت کنیم و اجازه ندهیم محیط گفت و گو تیره و غیردوستانه شود.

محورهای گزارش از اشخاص      

*زندگی شخصی و خانوادگی: بیشتر مردم به زندگی شخصی و خانوادگی اشخاص مشهور علاقه دارند. یک بازیگر تیاتر یا سینما که در نمایش ها و فیلم های پرفروش ایفای نقش یا در مجموعه های         (سریال های) تلویزیونی بازی می کند یا یک موسیقیدان یا خواننده، الگوی مردم به ویژه جوانان و مورد توجه آنان است. کسانی که کارها و فیلم های او را دیده اند یا آوازش را شنیده اند علاقه دارند، اطلاعاتی در مورد زندگی شخصی وی داشته باشند.    

 روال زندگی یا چگونگی گذران زندگی شخص از محورهایی است که باید در گزارش از افراد مورد توجه قرار دهیم. این نکات که شخص چند ساعت از روز و چند روز از هفته را به کار اشتغال دارد، میزان درآمد، رضایت از زندگی خانوادگی، شمار اعضای خانواده، نوع کار و اشتغال آنان، از جمله مطالبی است که قابلیت مطرح شدن را دارد.

*اخلاق، رفتار و ویژگی های شخصیتی: پرداختن به خلق و خو و رفتار اشخاص مشهور از نکاتی است که به گزارش جذابیت بیشتری می بخشد. فرصتی که برای مصاحبه با شخص مورد نظر به دست می آوریم بهترین فرصت برای آگاهی از ویژگی های اخلاقی و رفتاری او است. شیوه لباس پوشیدن، نما (دکور) محل کار یا خانه، تابلوی نقاشی یا عکس در محل و حتی رنگ آمیزی محیط نیز می تواند از جمله موضوع هایی باشد که گزارشگر را به استنباط هایی در مورد شخص برساند تا در گزارشش از آن ها استفاده کند.

در طول تهیه گزارش از شخص به دنبال ویژگی هایی باشیم که منحصر به فرد یا جالب و خواندنی است. ویژگی های اخلاقی و رفتار وی را با دقت بررسی کنیم و اگر خصوصیات مهمی را مشاهده کردیم در گزارش بیاوریم.

 *درآمد و وضع معیشتی: یکی از نکته هایی که  به گزارش از شخص جذابیت می بخشد وضع معیشتی و زندگی افراد مشهور و شناخته شده است. شماری از ورزشکاران، هنرمندان، سیاستمداران و سایر افراد سرشناس درآمد خوبی دارند و از نظر مادی مشکلی ندارند ولی درآمد برخی از آنان نیز پاسخگوی  یک زندگی بی دغدغه نیست.

 *علایق فردی و کار و حرفه: آگاهی از علایق فردی و فعالیت های فوق برنامه و اوقات فراغت افراد مشهور از جمله محورهای جالب توجه در گزارش از شخص محسوب می شود. هم چنین گزارش که می نویسیم باید ویژگی های کار و شغل فرد مورد نظر را تشریح کنیم. نقش این حرفه در جامعه چیست؟ مردم چه ارتباطی با این حرفه دارند و آثار و تاثیر این شغل در زندگی آن ها چیست؟ از شخصی که گزارش تهیه می کنیم علت انتخاب این شغل و دلایلی که وی را به گزینش آن ترغیب و یا مجبور کرد پرسش کنیم.

گزارش از سفر  - رویدادهای یک سفر یعنی اتفاقاتی که در مسیر رفتن (عزیمت) تا بازگشت رخ می دهد حاوی نکات و موضوع های جالبی است که می تواند در قالب یک گزارش تدوین شود تا مورد استفاده دیگران قرار گیرد. گزارش از سفر به سبک تشریحی و توصیفی نوشته می شود ولی در برخی گزارش ها عناصری از تحلیل و بررسی های کتابخانه ای نیز دیده می شود و یا گزارشگر با افراد مختلف      مصاحبه هایی انجام می دهد که به صورت مستقیم یا غیرمستقیم در گزارش استفاده می­شود. در تهیه و نگارش گزارش از سفر باید به موارد و نکته های زیر توجه کرد.

* علت سفر: گاهی سفر به دلیل گشت و گذار و تفریح انجام می شود ولی در طول سفر حوادثی رخ     می دهد و گزارشگر با رویدادهایی رو به رو (مواجه) می شود که تصمیم می گیرد مجموعه رویدادها و علت آن ها را در قالب یک گزارش بیاورد.

*دیدنی ها: خواندنی ترین بخش سفر، دیدنی هایی است که گزارشگر در سفر مشاهده می کند. آن چه که گزارشگر در مسیر رفت و بازگشت می بیند، شهرها، روستاها و مکان های تاریخی و محل های تماشایی، خواننده را در فضای محیط قرار می دهد و بردانسته های او می افزاید. گزارش سفر به طور معمول طولانی تر از سایر گزارش ها است. از این رو توجه داشته باشیم که از زیاده گویی و پرگویی پرهیز کنیم.

*رویدادها: در طول سفر وقایعی رخ می دهد که به دلیل ارزش های خبری و اهمیت موضوع، گزارش را خواندنی تر می کند. از این ور بهترن است آن ها را در لابه لای گزارش بازگو کنیم. در گزارش از سفر بخشی را به خاطرات مهم خود و وقایعی که تاثیر زیادی بر ما گذاشته است اختصاص دهیم. این خاطرات برای دیگران نیز جالب خواهد بود.

*مردم: اگر در سفر با جمعی از مردم همراهیم، رفتارها و ویژگی های آنان و خاطراتی که از نشست و برخاست و برخورد با آن افراد داریم می تواند بخشی از گزارش سفر باشد. اگر قصد داریم زوایای زندگی اجتماعی مردم را بازگو کنیم به موضوع هایی مانند امنیت، نظم، بهداشت و درمان، ازدواج، طلاق، تفریح و شادی، سطح و میزان تحصیلات، وضع مدارس و دانشگاه ها و مواردی مانند آن، توجه کنیم.

نمونه هایی از گزارش های پنج گانه ی بالا  (به ویژه چهار نوع گزارش نخست) را می توان هر روز در خروجی های مطبوعاتی سازمان خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا) به ویژه گروه های اداره کل پژوهش و بررسی های خبری ِ این سازمان، مشاهده و مطالعه کرد.

مراحل نگارش  گزارش های یاد شده

۱. طرح پرسش و انتخاب موضوع (سوژه)

گزارشگر ابتدا باید پرسشی داشته باشد و بر مبنای آن، موضوع (سوژه) انتخاب کند.  پرسش، با تفکر و تامل در مسایل و موضوع های مهم روز و رویدادهای اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی به وجود می آید و سوژه ها بر پایه ی آن مسایل و موضوع  ها برگزیده می شوند و گزارش های پنج گانه  بر پایه ی این موضوع ها انتخاب و نگاشته خواهند شد. هم چنین این گزارش ها می تواند موضوع هایی را در بگیرد که خبر روز نیستند اما مساله و دغدغه ی بیشتر مردم اند و یک رسانه از جمله ایرنا بنا بر مسوولیت و سلیقه ی خود به آن ها توجه نشان می دهد. در انتخاب سوژه و موضوع گزارش، شم خبری گزارشگر و درک عمیق وی از وضعیت فکری، اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و سیاسی جامعه و منطقه ای که او درون آن زندگی می کند، تعیین کننده خواهد بود.

۲. جمع آوری اطلاعات

الف - مشاهده:  یکی از مهم ترین راه های به دست آوردن داده ها و اطلاعات به ویژه در گزارش های توصیفی، خبری، تفسیری و موضوعی، مشاهده دقیق پدیده ای است که قصد توصیف آن را داریم. اگر موضوع مورد نظر، یک واقعه، یک فرآیند اجتماعی و یا یک شخصیت، مکان و سفر  است، باید این موضوع را به دقت و با چشمی تیزبین مورد توجه قرار دهیم. نگاه گزارشگر به پدیده باید نگاهی بسیار عمیق تر و نافذ تر از نگاه گذرای یک ناظر عادی باشد.

مقصود از مشاهده، فقط نگاه کردن نیست. بسیار اتفاق می افتد که انسان ها نگاه می کنند اما نمی بینند. گزارشگر نه تنها  ظاهر و چهره ی پیدای پدیده ها را می بیند بلکه زوایای ناپیدا و روابط میان ابعاد و جنبه های مختلف یک پدیده با یکدیگر و جوانب گوناگون پدیده ها با سایر عوامل را در می یابد و آن را به تصویر می کشد.

ب – مطالعه و گفت وگو: گزارشگر، همه ی اخبار و اطلاعات مربوط به پدیده یا  موضوع گزارش مورد نظر را از راه گفت وگو با کارشناسان آن موضوع، حضور در محل و مکان، خواندن کتاب و مقاله ی مربوط، تهیه ی آمار و ارقام کتابخانه یی، اسناد و بانک اطلاعات، خواندن روزنامه ها و دیگر نشریات، جمع آوری و مسیر رویداد و  روند واقعه یا پدیده را به دقت بررسی و ریشه یابی می کند.

در گردآوری اطلاعات، انتخاب منابع موثق و قابل اعتماد از عمده ترین نکاتی است که باید مورد توجه قرار داد. در بررسی منابع گوناگون برای گردآوری اطلاعات، باید توانایی تجزیه و تحلیل اطلاعات و داده ها را داشته باشیم تا روابط میان پدیده ها، علل و عوامل بروز پدیده، پیامدها و چاره جویی یا چاره اندیشی ها را  کشف و ارایه کنیم.

ج- یادداشت برداری: حاصل یا خلاصه ی آن چه را که مشاهده و مطالعه می کنیم باید با ذکر منبع و به دقت یادداشت کنیم؛ صحنه ها، جزییات رخدادها، واژه ها یا کلماتی که رد و بدل می شوند، حاشیه های رویداد و هر آن چه را که به گزارش حیات، جذابیت و گیرایی ببخشد، ضبط متن گفت وگو  با صاحبنظر و کارشناس و پیاده کردن و  یادداشت مهم ترین مطالب و محورهای گفت وگو، فیش برداری از منابع مکتوب و...

د - دسته بندی یادداشت ها: برای تهیه یک گزارش به ویژه تحلیلی لازم است آمار، ارقام، اخبار، دیدگاه ها و ایده های زیادی را جمع آوری کنیم. گزارشگر برای آن که در پایان مرحله جمع آوری اطلاعات با انبوهی از اطلاعات ریز و درشت مواجه نشود بهتر است از همان آغاز کار، اطلاعات به دست آمده را بنا به حجم مطالب و سلیقه ی خود تقسیم بندی کند. در مرحله دسته بندی موضوع ها لازم است تمام اطلاعات حاصل از مطالعه، مشاهده و مصاحبه را ارزیابی کنیم و با هدفی که از آغاز برای خود تعیین کرده ایم انطباق دهیم تا اگر بخشی از اطلاعات به دست آمده در مسیر اصلی گزارش و اهدافمان نیست آن ها را کنار بگذاریم.

دسته بندی و ترتیب چیدن مطالب در کنار یکدیگر از عمده ترین نکاتی است که در اثرگذاری بر مخاطب و انتقال پیام، نقش عمده و اساسی ایفا می کند. آن چه که یک گزارش تحلیلی را برجسته می کند و قدرت اثرگذاری به آن می بخشد توانایی گزارشگر در نحوه ی کنار هم قرار دادن اطلاعات و اخبار به گونه ای است که به خودی خود بتواند پیام مورد نظر گزارشگر را به مخاطب انتقال دهد.

در تدوین و تنظیم گزارش همواره ۲ نکته را در نظر داشته باشیم: نخست آن که مطلب تا حد امکان و تا آن جا که به اهداف گزارش لطمه ای وارد نکند مختصر باشد و از طولانی کردن بی مورد گزارش پرهیز کنیم. دوم آن که از مطالبی استفاده شود که گام به گام خواننده را به سوی هدفی که در نظر داریم نزدیک کند.

ی – بازنگری و تکمیل اطلاعات:  در آخرین مرحله و پیش از تدوین نهایی گزارش، با خواندن دقیق متنی که تهیه کرده ایم در مورد کاستی های احتمالی گزارش از خود بپرسیم که آیا همه اطلاعات لازم در مورد موضوع برای ارایه به مخاطب فراهم شده است؟ آیا پیام گزارش روشن و قانع کننده خواهد بود؟ آیا پرسش بدون پاسخی برای خواننده ی گزارش باقی می ماند؟ آیا با این داشته ها به هدفی که از تهیه گزارش در نظر داریم دست می یابیم؟ آیا هنوز نکته های مهمی در مورد گزارش وجود دارد که مبهم یا بی پاسخ باقی مانده باشد؟

 اگر مطالب جمع آوری شده پاسخ به پرسش ها نمی دهد باید منابع تازه یی بیابیم تا اطلاعات موردنظرمان را به گزارش اضافه کنیم. همان گونه که پیش تر اشاره شد یکی از این منابع که می تواند به تکمیل، جذابیت و مستندسازی گزارش تحلیلی کمک کند گفت  وگو با کارشناسان است. در گزینش اخبار و اطلاعات و نیز نگارش گزارش، مصاحبه با کارشناسان و آوردن نقطه نظرها ی آنان،  افزودن پیشینه ی موضوع به گزارش و  ذکر مستقیم یا غیرمستیقم  دیدگاه های گزارشگر باید مد نظر قرار گیرد.

شیوه ی نگارش گزارش 

۱- تعیین چارچوب کلی گزارش: پیش از شروع به نوشتن گزارش، باید فکر کنیم و با مروری بر تمام اطلاعات جمع آوری شده، اهداف مورد نظر را در ذهن خود مرور کنیم و با طرح این پرسش که هدف چیست و مخاطب گزارش چه کسانی هستند؟ چارچوب کلی گزارش و خط سیری را که باید از آغاز تا پایان طی کند در ذهن خویش ترسیم کنیم یا محورها و میان تیترهای آن را روی کاغذ بیاوریم.

آن گاه تیتر (عنوان) و لید (چکیده) مناسب را انتخاب کنیم. تیتر و لید گزارش باید دارای ویژگی هایی باشد که در نگاه نخست، خواننده را به سوی خود جذب کند. پیوند منطقی موضوع ها و ارتباط هر بند از گزارش به بند پیشین نکته ی ضروری در گزارش است. تغییر موضوع در گزارش باید به شکلی آرام و کند صورت پذیرد و گزارشگر حلقه اتصال لازم میان موضوع پیشین با موضوع تازه را هوشیارانه بیابد تا سیر گزارش بدون از هم گسستگی باشد.

۲- انتخاب تیتر

تیتر یا عنوان گزارش، نخستین محل ایجاد ارتباط مخاطب با گزارش است. این نقطه ی آغاز باید     انگیزه های لازم را در خواننده ایجاد کند و حس کنجکاوی او را برای خواندن گزارش برانگیزد. تیتر در جذب مخاطبان بیش از لید اثرگذار است. از این رو  تیتر باید کوتاه، گویا، جذاب و تا جایی که ممکن است هماهنگ با لید و متن گزارش و دارای پیام روشن و آشکار باشد.

۳- انتخاب لید

- لید خبری: این لید اغلب در گزارش هایی استفاده می شود که هدف از آن بیان یک خبر تازه و مهم است. از لید خبری باید هنگامی در گزارش استفاده کرد که خبر دارای تازگی و جذابیت لازم برای جلب نظر مخاطبان باشد و بتواند آنان را به سوی خود بکشاند و  با گزارش همراه کند.

- لید توصیفی: جمله یا جمله هایی را که با تصویربرداری و توصیف یک بخش از موضوع (سوژه) مورد نظر نوشته می شود می تواند تصویری را ترسیم کند که مخاطبان را جذب کند و آنان را در فضای محیط قرار دهد. چنین جمله هایی در آغاز گزارش لید توصیفی نامیده می شود و گزارشگر با بهره گیری از عنصر تخیل و قصه پردازی، مخاطب را به فضای موضوع گزارش هدایت می کند.

لید تاریخی: کاربرد لید تاریخی زمانی است که گزارش با بیان تاریخجه ی یک موضوع یا از نقطه ی آغاز یک رویداد و نه براساس اهمیت مطلب آغاز شود.

لید نقلی: زمانی که سخنان یک شخص یا شخصیت، ویژگی لازم برای یک لید را داشته باشد یعنی جذاب یا حاوی مطلبی تازه و مهم باشد می توان از آن به عنوان لید گزارش استفاده کرد. لید نقلی می تواند نقل قول مستقیم باشد و یک یا ۲ جمله از «عین اظهارات» فرد مورد نظر بدون هیچ کم و کاستی در آغاز گزارش درج شود. لید نقلی بر ۲ نوع است: لید نقلی مستقیم و لید نقلی غیرمستقیم.

- لید پرسشی (سوالی): نخستین بند از گزارش را می توان به یک پرسش اختصاص داد؛ پرسشی که کنجکاوی خوانندگان یا شنوندگان گزارش را برانگیزد و آنان را در پی یافتن پاسخ به این پرسش به خواندن و دنبال کردن گزارش علاقه مند سازد.

- لید تشریحی: در این نوع لید با استفاده از اطلاعات و توصیف اوضاع و احوال، مخاطبان با موضوع (سوژه)گزارش آشنا می شوند. لیدهای تشریحی گاه بار خبری بیشتری می یابند وگاه جنبه های توصیفی آن ها قوی تر است.

- لید تمثیلی: اگر موضوع گزارش و نتایج حاصل از آن با یک ضرب المثل معروف انطباق و هماهنگی داشته باشد، می توان آن را با یک ضرب المثل آغاز کرد.

۴- تدوین متن و انتخاب سبک و ساختار گزارش

هنگام نگارش و تدوین متن گزارش یکی از نکته های مهمی که باید در نظر بگیریم و یکی از اساسی ترین ویژگی ها برای تهیه متن، حفظ تناسب و در نظر گرفتن رابطه کمی و کیفی گزارش از نظر حجم مطالب، ذکر جزییات و چگونگی استفاده از مطالبی است که گردآوری کرده ایم.

میزان استفاده از اطلاعات جمع آوری شده، مشاهده های شخصی، گفت وگوها (مصاحبه ها)،     پژوهش ها (تحقیقات)، آمار و ارقام، فیش های تهیه شده از کتاب و مجله و چگونگی پیوند دادن آن ها به یکدیگر و چگونگی انتخاب میان تیترها، به تسلط و احاطه ی گزارشگر بر موضوع، هنر نویسندگی و توجه به خواسته های خوانندگان بستگی دارد. برای تدوین متن منسجم گزارش می توان از سبک ها و روش های زیر استفاده کرد:

- سبک ترتیبی (تاریخی): در این روش گزارشگر، موضوع را به ترتیب رخداد یا به ترتیبی که در جریان آن رخداد قرار گرفته است می نویسد و ممکن است مهم ترین بخش گزارش در مراحل پایانی آن آورده شود.

برای جذاب شدن آغاز گزارش می توانیم از سبک تاریخی همراه با لید استفاده کنیم. در این صورت چکیده ای از مهم ترین نکته یا پیام گزارش را در ابتدای آن بنویسیم. این سبک می تواند در گزارش های خبری از حوادث و رویدادها یا گزارش های توصیفی و موضوعی کاربرد داشته باشد.

- سبک هرم وارونه: در این روش چکیده ای  از مهم ترین بخش گزارش را در ابتدای متن  می آوریم و هر بخش از گزارش بر پایه ی اهمیت، انتخاب و در پی یکدیگر قرار داده  می شود. در این روش، گزارش را به بخش های مختلف تقسیم و هر بخش را به شکل هرم وارونه تنظیم کنیم و سپس هر بخش را بر پایه ی اهمیت و ترتیبی که به پیوستگی و روند منطقی گزارش لطمه وارد نکند در پی بخش با اهمیت تر قرار دهیم. در سبک هرم وارونه، در هر بخش از گزارش، اطلاعات، آمار، ارقام و سابقه و... گنجانده می شود.

- سبک روایی: در این سبک، گزارشگر همچون یک راوی، آن چه را که دیده، شنیده و جمع آوری و تدوین کرده است، برای مخاطبان روایت می کند. سبک روایی به دلیل نوع ارتباطی که گزارشگر با مخاطب بر می گزیند و او را به شکل مستقیم مورد خطاب قرار می دهد می تواند اثرگذارتر باشد و احساس پیوند بیشتری میان مخاطب و موضوع گزارش ایجاد کند. انواع گزارش های تفسیری و توصیفی ( تشریحی) و موضوعی را می توان با استفاده از سبک روایی نوشت.

۵ - شیوه ی درج منبع

همان گونه که اشاره شد استفاده از منابع گوناگون و ذکر منبع در متن گزارش یا پایان آن به اهمیت، غنا و اعتبار گزارش می افزاید. لازم است در پایان گزارش به منابعی اشاره شود که در متن گزارش آمده و هم چنین همه ی منابعی که در متن، ارجاع داده شده است باید در فهرست منابع مشاهده شود. ارجاع پایان متنی ِ کتاب، مقاله و سایت (تارنما) با یکدیگر متفاوت است.

ارجاع پایان متنی کتاب (تالیف):

نام خانوادگی، نام. (سال نشر). عنوان. محل نشر، ناشر، جلد، نوبت چاپ، صفحه.

همانند:

بلاغت، سید رضا. (۱۳۹۰). مقدمه یی بر روش های تحقیق در فلسفه. تهران، نوآوران شریف، ج ۲، ص ۱۲۵

 ارجاع پایان متنی ِ کتاب (ترجمه):

نام خانوادگی، نام. (سال نشر). عنوان. نام خانوادگی مترجم، نام مترجم. (سال ترجمه). محل نشر، ناشر، جلد، صفحه.

همانند:

وینچ، کریستوفر. (۱۹۹۹). مفاهیم اساسی در فلسفه ی تعلیم و تربیت. ترجمه ی بلاغت، سیدرضا. (۱۳۸۸ خورشیدی). تهران، خسرو شیرین، صفحه ۳۶

ارجاع پایان متنی مقاله:

نام خانوادگی، نام. (سال نشر). عنوان. نام نشریه، دوره یا سال، شماره، صفحه.

همانند:

فروزانفر، جواد. (۱۳۹۰). بررسی دموکراسی به مثابه ی سبک یا روش زندگی. مجله روان شناسی و علوم تربیتی، سال ۴۱، شماره یکم، ص ۲۹

ارجاع پایان متنی سایت (تارنما یا پایگاه اطلاع رسانی/ فارسی یا عربی یا لاتین):

نام تارنما، نام و نام خانوادگی نویسنده. عنوان، تاریخ، صفحه، ستون

همانند: فرارو، محمود رضا امینی، رخدادهای مصر به چه سمتی می رود؟  ۱۲ اسفند ۹۲،  صفحه نخست، ستون « نگاه ویژه».

اصول نگارش گزارش

ابتکار و نوآوری، پرهیز از به کار بردن تعبیرها و جمله های کلیشه ای و تکراری، بهره گیری از ساده ترین واژه ها و ترکیب ها و رعایت کوتاه نویسی از نکاتی است که یک گزارشگر باید در نگارش مطلب، به آن ها توجه کند.

- ساده نویسی: نویسنده ی گزارش برای نوشتن و انتقال اطلاعات و پیام، واژه های آشکار  و روشن را بر می گزیند و با دقت روی ارزش واژه ها و تناسب آن با ادراک خوانندگان، عبارت های مورد نیاز را در نوشتن به کار می برد. ساده نویسی برخلاف تصور برخی، کاری ساده نیست و به تمرین نیاز دارد و شاید بیش از مهارت، نیازمند جسارت است. ساده نویسی در یک کلام به مفهوم بیان مقصود به زبانی ساده و تشریح مفاهیم پیجیده با بیانی قابل فهم برای خوانندگان و پرهیز از به کاربردن  واژه هایی نامانوس است.

-کوتاه نویسی: کوتاه نویسی دارای ۲ وجه است. نخست نوشتن جمله ها و بندها (پاراگراف ها) ی کوتاه و دیگری کوتاه نوشتن کل متن و پرهیز از درازنویسی. جمله ها را تا حد امکان کوتاه بنویسیم. کلمه ها یا واژه های آشنا و معمول را به واژه های ناآشنا و دور از ذهن ترجیح دهیم. واژه ها، عبارت ها و جمله های زاید را حذف کنیم. تلاش کنیم تا حد امکان جمله ها و واژه ها را گونه گون (متنوع) بنویسیم و دچار تکرار نشویم.

- رعایت قواعد دستور زبان: اگر بهترین موضوع های خبری و گزارش های مهم روز با عبارت هایی نادست و واژه هایی اشتباه (غلط) تنظیم شود، افزون بر لطمه یی که به زبان فارسی وارد می آورد، تاثیرگذاری آن بر مخاطبان نیز کاهش می یابد. وظیفه ی هر نویسنده و از آن جمله خبرنگاران و گزارشگران، حفظ زبان و خط فارسی و رعایت دقیق قواعد دستور زبان فارسی است.

-  بند (پاراگراف) نویسی: بند یا پاراگراف شامل یک یا چند جمله است که یک موضوع واحد و مشخص را بیان می­کند و بدون فاصله پشت سر هم نوشته می شود. هر خبر و گزارش شامل بندهایی است که میان آن ها ارتباطی منطقی و پیوستگی معنایی وجود دارد. ارتباط و همبستگی میان بندهای نوشته را باید از نظر لفظ و از نظر معنا به شکلی ایجاد کنیم که پیوستگی و ارتباط جمله ها از میان نرود و سیر مطلب روان، گویا و منطقی باشد. بهتر است در هر بند یک یا حداکثر ۲ نکته مهم نوشته شود. افزایش نکات مهمی که در یک بند کنار هم قرار می گیرند میزان اثرگذاری آن ها را کاهش می دهد.

– بازخوانی و اصلاح: بازبینی یا بازخوانی هر متن پس از پایان نگارش و پیش از امضا و نهایی شدن،  یک امر لازم و ضروری است و در مورد خبر و گزارش نیز چنین اقدامی پیش از ارسال روی خروجی ضروری تر  است.

* رییس گروه نظارت و ارزشیابی اخبار ایرنا

      

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
8 + 4 =